BAŞLANGIÇ SERMAYESİ
Ali Perşembe
28 Ekim
2006,
Dünya Gazetesi
Akıllı bir yatırım stratejisinin ana amacının istikrarlı ve geometrik sermaye büyümesidir. Bu kavramlar risk yönetiminin asal parçalarıdır. Alt başlıklar altında ise önemli yer tutan bir başka kavram da yatırım stratejinizin başarıya ulaşması için ne kadar parayla başlamanız gerektiğidir.
Bu sorunun tek bir büyülü yanıtı yok. Bu yanıtı bulmak için göz önüne alınması gereken bir dolu unsur var. Bu unsurların arasında en önemlisi kişisel disiplin ve tasarladığınız ve test ederek başarılı olacağına kanaat getirdiğiniz sistemin kurallarını taviz vermeden uygulamak. Bu işe kaç para ile başlamak gerektiğini bulmak için artık borsalarda işlem yapmayı keseceğiniz, yâni bu bana yeter, dünyalığımı yaptım diyeceğiniz yeri belirlemeniz gerek. Artık tamam demek için bir milyon YTL mi kazanmış olmak gerek, yoksa on mu, hatta yüz milyon mu? Bu yanıtı matematik kullanarak kolayca bulabilirsiniz. Herhangi bir hesap makinesi, gelecekte x miktar lâzımsa ve 15 yıl boyunca işlem yapılacak ve yılda %y getiri elde edilecekse işe z miktarla başlamak gerek diye bir yanıtı kolayca verecektir. Elbette bunu yaparken o bileşik getiriyi elde etmek için sonsuz zamanımız olmadığını hatırlamamız gerek. Üstelik her ay ödenecek faturalarımız var.
Diyelim ki çalıştığınız iş yerinde veya yaptığınız işteki mevcut geliriniz ayda 6 bin YTL (yılda 72 bin TL) ve amacınız bu işlerin yerine yatırım yaparak bu getiriyi sağlamış olmak. Bir trader olarak artık yeni masraflarınız olacak (bilgisayar, yazılım, veri hattı, dergiler, seminerler, kitaplar, vs.). Takribi bir rakam eklesek yıllık ihtiyacınız 80 bin YTL olacak. Şimdi yılda ne kadar getiri sağlayabileceğinizi tahmin edelim. Diyelim ki yılda %50 gibi bir oranı tutturabilirsiniz. İyi düşünün. Bugün dünyanın en iyi traderları, en müthiş guruları ve en başarılı yatırım fonları bile bu tür oranları istikrarlı bir şekilde tutturamıyorlar (Warren Buffett ve Peter Lynchin ortalaması bu tür oranların çok altında). Türkiyede A tipi yatırım fonlarının Eylül 2006 sonu itibariyle yıllık getiri ortalaması %12 (B tipi fonlarınki %9). Öte yandan, bireysel yatırımcıların özellikle ilk yıllarında para kaybettiklerini de biliyoruz. Öyleyse biraz daha gerçekçi olalım ve yılda %25 getiri elde edebileceğiniz varsayalım (bu hiç de yabana atılacak bir oran değil). Bunu sağlamak için işe 400 bin TL ile başlamanız gerek! Beklediğinizden veya sahip olduğunuzdan biraz fazla çıktı değil mi! İyi de kimse size mevcut işinizi bırakın demedi ki. Daha iyi bir yatırımcı olana ve tasarruf hesabınız biraz daha büyüyene dek düzenli gelir üreten işinizde kalın. Yatırım deneyim ve performansınız artsa bile bu tür bir hayat tarzı sürebilmek için diğer koşulların da uygun olması gerekecektir. Örneğin, birbenbire önünüzde bulduğunuz 24 saati çok iyi değerlendirecek bir disipline sahip olmanız gerekir. Bu boş vakti yıllardır özlemini çektiğiniz ama bir türlü vakit bulup yapamadığınız hobilerinize veya havuz kenarında bütün gün gazete okumaya ayırırsanız, düzenli gelir getiren işinizin yerine seçtiğiniz tam-zamanlı yatırımcı olma uğraşınızda başarılı olmanız hayal olur. Öte yandan, bu yeni hayat tarzında size hem duygusal hem de belki parasal olarak yardımcı olacak bir eşiniz, ortağınız, can yoldaşınız olması gerekir. Bu yeni hayat tarzı beraberinde adapte olunması gereken bazı koşullar da getirecektir. Örneğin, yeni bir yol güzergâhı; evden çalışacaksanız, ev sorumlulukları; daha rahat bir giyim tarzı; varsa çocukların, eşinizin, komşuların sizi devamlı ayak altında bulması, vs., vs. Bütün bunlar ve belki de ilk defa kendi vaktinizin patronu haline gelmek, bu yeni hayat tarzına psikolojik olarak uyum sağlamanızda bazı engeller teşkil edebilir ve davranış biçimlerinizde bozukluklara yol açabilir.
Beklentileriniz gerçekçi mi?
Gerisini de düşünün. Diyelim ki artık faturalarınızı ödeyecek seviyeye geldiniz. İş orada bitmiyor. Hem daha fazla tasarruf etmek isteyeceksiniz, hem enflasyonla birlikte masraflarınız artacak hem de çocukların okulu, o yeni araba, Tahitide tatil, yeni koltuk takımı ve bozulan çamaşır makinesi, vs. gibi yeni masraflarınız doğacak. Yılda 80 bin YTL yetmeyecek. Bu rakamı 110 bine çıkaralım. Yıllık %25 getiri ile hesap edecek olursak işe 440 bin YTL ile başlamanız gerek! Aman dedirtti değil mi? Ya düşündüğünüz ve umut ettiğiniz kadar iyi bir performans gösteremezseniz ne olacak? Diyelim ki %25 değil de %15 getiri elde edebildiniz. Öyleyse, başlangıç için 733 bin YTL lâzım! %25den daha iyi getiri elde ederseniz ne âlâ. Bu hayatınız daha kolay yapacaktır ama unutmayın ki bu getiriyi her yıl elde etmeniz gerek. Dünyanın en iyi traderları bile bir yıl %40, bir sonraki %10, daha sonra %20 ve belki daha sonra %-30 yapıyor. Bu ortalama %10 yapar (bileşik hesapladığınızda yılda sadece %7!). Siz becerebilecek misiniz? Evet, bu soru insanı tekrar düşündürüyor ama cesaretiniz kırılmasın. Bu yapılmayacak bir şey değil. Dünyada bu hayat tarzını benimsemiş, evinden çalışan ve faturalarını bu getirilerle ödeyen binlerce insan var. Siz de pekâlâ onlardan biri olabilirsiniz. Gerekenleri biliyorsunuz: BİLGİ, SİSTEMATİK YAKLAŞIM, RİSK YÖNETİMİ ve DİSİPLİN!
Ali Perşembe
www.persembe.com