KURUMSAL YÖNETİM VE TÜRK ŞİRKETLERİ

Ali Perşembe
14 Ekim 2006, Dünya Gazetesi

2000’li yılların başlarında uluslararası piyasalarda yaşanan şirket skandalları  ve şirketlerin içinde faaliyet gösterdikleri amansız rekabet koşulları, artık yönetim kalitelerinin derinlemesine sorgulanmasına neden oluyor.  Dolayısıyla, “kurumsal yönetim” kavramı artık “olursa iyi olur” kategorisinden çıkıp “olmazsa olmaz” kavramlardan biri haline geldi.  Kurumsal yönetim ilkelerine uyum günümüzde hem küçük ve hem de kurumsal yatırımcılar tarafından şiddetle talep edilen bir özellik.  Pay ve menfaat sahiplerinin bu talebi de artarak devam edecek.

Yatırımcıların, şirketlerin kurumsal yönetim uygulamaları hakkında bilgilendirilmesini teminen, hisse senetleri İMKB’de işlem gören şirketlerin faaliyet raporlarında ve internet sitelerinde kurumsal yönetim uyum raporuna yer vermeleri Sermaye Piyasası Kurulu tarafından zorunlu kılındı.  Buna ek olarak, SPK Kurumsal Yönetim İlkelerinde yer alan prensipleri uygulayan şirketlere yönelik olarak İMKB bünyesinde Kurumsal Yönetim Endeksi adıyla ayrı bir endeks oluşturuldu, endekse dahil olmak için Derecelendirme Tebliği çerçevesinde derecelendirme yaptırma ve kurumsal yönetim ilkelerine uyum derecelendirme notunun en az 6 olması zorunluluğu getirildi.

Bu bağlamda, bir Kurumsal Yönetim Derecelendirme Notu, bir şirketin kurumsal yönetim ilkelerine uyumu ve paydaşlarına, ortaklarına, yatırımcılarına, kreditörlerine, düzenleyici kuruluşlara ve diğer menfaat sahiplerine duyarlılığı hakkında en etkili iletişim aracı haline geldi. 

Kurumların hissedar haklarına verdikleri önemin, kamuyu aydınlatma faaliyetlerinin, menfaat sahipleri ile ilişkilerinin ve yönetim kurullarının genel kredibilitesi hakkında bir görüş olan kurumsal yönetim derecelendirme notunun faydalarını üç ayrı başlık altında özetleyebiliriz:

1. Dışsal (Piyasa) Nedenler:

Kurumsal Yönetim İlkelerine uyumun ve elde edilen iyi bir derecelendirme notunun:

·         Şirket performanslarını, kârlılığı, pay sahiplerinin getirilerini, menfaat sahiplerinin memnuniyetini, şirketin kredi bulma olanak ve seçeneklerini, kamuoyu gözünde saygınlığını ve marka değerini artırdığı;

·         Sermaye ve kredi maliyetlerini, sigorta primlerini ve hisse senedi fiyatındaki ve gelirdeki volatiliteyi düşürdüğü;

·         Şirketin hisse senedi ve tahvil fiyatlarını desteklediği;

·         Şirketlerin büyük yatırımcıların kurumsal yönetim ilkelerine uyumu yüksek şirketlere ödeyecekleri primden daha etkin faydalanmasını sağladığı,

·         Şirketin “kredi derecelendirme notuna” olumlu etki yaptığı.

sayıları gittikçe artan birçok ampirik deney ve çalışma tarafından desteklenmektedir (bu çalışmalardan bir kesiti www.saharating.com/neden kurumsal.htm linkinde bulabilirisiniz). 

2. Yasal Nedenler

·         Şirketlerin kurumsal yönetim ilkelerine uyumu yasal otoriteler, düzenleyici kurumlar, sivil toplum kuruluşları, özdenetim kurumları ve çevreci gözetmenler tarafından artık çok yakından izlenmektedir.

·         Bu bağlamda, kurumsal yönetim ilkelerine aykırı uygulamalar, gittikçe artan bir sayıda inceleme ve/veya yasal işleme maruz kalmaktadırlar.  Dünyada bariz bir hale gelen bu trend ülkemizde de gittikçe daha yoğun hale gelecektir.

3. İçsel Nedenler

Kurumsal yönetim ilkelerine uyum, yönetim kurulunun:

·         İşinin ehli olduğunu,

·         Şirketi iyi, etik ve etkin örgütlediğini,

·         Tüm yasa ve düzenlemelere uyduğunu,

·         Şirketi paydaşların menfaatlerini en düzeyde gözeterek yönettiğini,

·         Menfaat sahipleriyle ilgili her türlü bilgiyi açıklama sorumluluğunu yerine getirdiğini,

·         İş, faaliyet, çevre ve sosyal alanlarda riskleri iyi analiz ettiğini,

·         Bu riskleri iyi yönetmek için sağlam ve etkili politikalar geliştirip, uygulayıp, izleyip, kamuya açıkladığını,

·         Pay ve menfaat sahiplerinin beklentilerinin iyi yönetildiğini,

·         Sektörel, ulusal ve uluslararası standartlara uyulduğunu gösterek

güven tahsis eder.

·         Şirket içi duyarlılığı artırarak risklerin yönetilmesindeki sorumlulukları açıkça belirler,

·        İcracı olmayan yöneticiler, üst yönetim ve diğer çalışanların şirketin risk profili ve kurumsal yönetim uygulamalarını daha iyi idrak etmelerini sağlar,

·         Daha iyi bilgilendirilmiş kararlar verilmesini sağlar,

·         Üst yönetimde daha kuvvetli fikir birliği oluşturur,

·         Üst yönetime daha yüksek sorumluluk anlayışı tahsis eder,

·         Stratejik hedefleri tutturma yeteneğini artırır,

·         İcracı olan ve olmayan tüm yöneticiler ve üst yönetim, yönetim kurulu, yatırımcılar, pay sahipleri, ortaklar, kreditörler ve borçlular, tedarikçiler, çalışanlar, tüm diğer menfaat sahipleri, hükümet, yasal kurumlar, özdenetim kurumları, sivil toplum kuruluşları, medya, çevreci gruplar arasında ve en önemlisi kamuoyuyla olan iletişimin kalitesini artırır.

Kurumsal yönetim ilkelerinin hayata geçirilmesinin ve uygulamanın ülkemiz ekonomisine büyük katkı sağlayacağı da aşikardır.  Avrupa Birliği’ne giriş sürecinde karşımıza çıkacak koşullardan bir tanesi de kurumsal yönetim ve düzenleme alanındaki reformların gerçekleşmesi zorunluluğudur.

Bu bağlamda, şirketlerimizin kurumsal yönetim kavramını bir lüks veya öneri olarak değil artık bir zorunluluk ve gereklilik olarak algılamaları zamanı gelmiştir. 

Ali Perşembe

www.persembe.com