FİNANSAL HARİKALAR KUMPANYASI

Ali Perşembe
11 Ekim 2008, Dünya Gazetesi

Federal Reserve, toksik varlıklar, VİX endeksi, SEC, Paulson, Buffett, kredi temerrüt swapları, mortgage, Fannie Mae, Wall Street’e karşı Main Street (reel sektör) açığa satış, kurtarma plânı ve daha niceleri... Finansal harikalar kumpanyasının çadırında bu terimler ve isimler artık günlük hayatın bir parçası haline geldi. Medya, politikacılar, batık kurumların CEO’ları, düzenleyici kurumlar, kan koklayan leş avcıları, panikleyip camdan atlamak için sıraya giren ödlekler, konut kredisini ödeyemeyen Amerikan rüyası aktörleri, kredi muslukları kuruyan reel sektör ve neler olup bittiğini anlayan, anlamayan ve anladığını sanan bir sürü pandomimci çadırın içinde koşuştururken dışarda sakin oturabilenler ortaya konan gösterinin gerçekten de bir sirk, bir harikalar kumpanyası, bir trajedi, ama trajedi olduğu kadar ilahi bir komedi olduğunu da izliyorlar.

Sirk, hem de ne sirk! Temsilciler meclisi ve senatonun oluşturduğu komitelerin yürüttüğü tanık/sanık dinleme oturumlarında yapacakları sorgulama için her birine sadece 10 dakika verilen milletvekilleri ve senatörler televizyon ekranları karşısında seçmenleri için “şov” yaparak Fed başkanını, hazine bakanını, SEC başkanını, CEO’ları güya paralarlarken bu hiçbir yaptırımı olmayan oturuma katılan herkesin “bitse de gitsek” bakışları aslında gözden kaçacak gibi değil.

Bir yandan biraz (aslında hepsini) devlet versin biraz da biz verelim de zaten iki yıldır batık olan yatırım bankamızı finanse ederek “zavallı konut kredisi alanları” kurtaralım diye timsah gözyaşları döken acımasız Wall Street kurtları, öte yandan yıllardır Wall Street’te yılda milyon dolarları geçen ikramiye ve jestiyonlarıyla kapitalizmin kalelerini oynayıp şirketlerini batırırken ülkelerini, ülkelerini batırırken küresel finansal sistemin temelini çatırdatanların neden vergi ödeyenlerin fonlarıyla kurtarıldığını kabul etmekte zorlanan püritanlar, hele hele sosyalizm geri döndü, finansal sistem sorgulanıyor diyen devrimciler ışıkları sönen sirk çadırının içinde resmi görmekte zorlanıyorlar.

Hangi sosyalizm? Devletlerin bütün istediği; şirketlerini batıranları kurtarmak değil, mevduat topladıkları için sadece kâr amacıyla değil aynı zamanda sosyal işlevleri itibariyle finansal sistemin en önemli parçası olan bankalara karşı gelebilecek olası bir hücumu engellemek ve reel sektöre akan kredi musluklarının tamamen kurumasını önlemek için toksik varlıkların satın alınması vasıtasıyla likidite sağlamak.  Federal Reserve alacağı bu varlıklardan yakın olup olmayacağı henüz belli olmayan bir gelecekte müthiş kâr edecek.  Bunu yaparken sosyalist mi oluyor, yoksa kapitalizmin en keskin dişi mi, tekrar soralım. Milyarder yatırımcı Buffett, dünyanın en büyük varlık yönetimi şirketi haline gelecek olan hazine bu işten çok para kazanacak, keşke şu 700 milyar dolarlık işin %1 hissesini bana verseler diye üstü kapalı teklif yaparken onu sistemin en akıllı dişlisi yapan zekâsını ve deneyimini konuşturmuyor mu?

Yine aynı Buffett, A.B.D.’nin banka olmayan en büyük finans kurumu General Electric’e 3 milyar, zorda yatırım bankası Goldman Sachs’a 5 milyar dolar yatırım yapma kararı verirken kapitalizmin çarkları tüm hıncıyla çalışmıyor mu? Aslında Buffett ve diğerleri Fed ve hazinenin tam istediği adamlar.  Fed ve hazinenin görevi para pompalamak değil güveni sağlamak.  Wall Street’te korku ve paniği önleyip o lânet okunan Wall Street hırs ve doymazlığını piyasalara tekrar davet ederek kâr peşinde koşacak leş avcılarının yine faaliyete geçmesini sağlamak.

Kâr, hem de ne kâr! GE Buffett’a 3 milyar dolar değerinde hisse senedine dönüştürülebilir tahvil satacak. GE bu sayede sadece finansman değil aynı zamanda itibar da sağlamış oluyor. Aslında Buffett günümüzün yeni AAA ratingi olarak önümüze çıkıyor. Anlaşmaya göre GE hisseleri 3 yıl sonra Buffett’dan %10 prim ödeyerek (3,3 milyar dolar) geri alacak. Asıl piyango GE’de işler rayına oturursa çıkacak. Üzerinde anlaşılan finansman paketi Buffett’a 22,25 dolardan GE hissesi alma hakkı veren varantlar tahsis ediyor.  Bugünlerde 20 doların biraz üzerinde olan hisselerin 50 dolara çıktığını düşünün.

Halkın, kimi medyanın kafa şişirmesine kulaklarını tıkayıp kan gövdeyi götürürken leş avcılığı ve fırsatçılıkla suçlanan Buffett, Wells Fargo, Citigroup, BNP, JP Morgan, Bank America gibi kâr amacı güden özel kuruluşların kapitalizmin kurtuluşunun anahtarı olduğunu görmeye artık başlaması gerek. Dünyanın hiçbir merkez bankasının küresel ekonomiyi içinde bulunduğumuz çukurdan çıkaracak gücü yok. “Bize güvenin, işler berbat, sizi bu belâdan ancak biz kurtarırız, fazla kurcalamayın, zaten anlamazsınız, siz sadece şurayı imzalayın” diye kongrenin önüne pişmemiş bir plânı sunan FED, SEC, Hazine ortaklığı işler bu hale gelirken neredeydi?

Her finansal krizde olduğu gibi, Adam Smith’in kulakları çınlasın, servet el değiştiriyor.  Daha banka batışları olmayacak mı? Olacak.  Resesyon gelmeyecek mi? Gelecek. Kuruyan likidite konut sektörünü ve Main Street’i (reel sektörü) zorlamaya devam etmeyecek mi? Edecek. AIG’ler, Lehman’lar, Merrill Lynch’ler, Bradford Bingley’ler gibi birçok diğerleri ya el ya isim değiştirecekler, ya da yok olacaklar ama kapitalizmin dişlileri dönmeye devam edecek. Belki zaman alacak ama kurtuluş kâr amacıyla var olan kapitalist şirketlerin sağlam ve akıllı kalmayı becerenlerinin beceremeyenleri ucuza kapatma fırsatlarında yatıyor.  Sosyalist kapitalizm mi? Külahıma anlatın!